اوراق خزانه اسلامی(اخزا)

اسناد خزانه اسلامی (اخزا و سخا) چیست و به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

اسناد خزانه اسلامی نوعی اوراق بدهی است که دولت منتشر می‌کند و اصلي‌ترين ابزار بازار پول جهت اعمال سياست‌هاي پولي به شمار می‌رود. در واقع مدت‌ها بود که دولت به دلیل کسری وجوه قادر به پرداخت بدهی خود به پیمانکارانش نبود؛ به همین جهت بر اساس ردیف بودجه‌ای اجازه یافت تا از طریق اوراق خزانه اسلامی اقدام به تسویه بدهی خود با پیمانکاران بخش خصوصی گردد. اوراق خزانه در تمام دنیا معمولا از بالاترین درجه اعتباری برخوردار هستند، چرا که دولت پرداخت آن را ضمانت کرده است؛ به طوری که در آمریکا درجه اعتباری آنها AAA است. در نظر داشته باشید که بنابه دلایل مختلف، سهم بدهی در GDP (تولید ناخالص داخلی) ایران پایین است که دولت می‌تواند از این ظرفیت استفاده کند. هدف انتشار این اوراق تسویه بدهي‌هاي دولت به طلبكاران غيردولتي، كنترل نقدينگي بازار، اجراي سياست‌هاي پولي، تأمين كسري بودجه و مديريت بازار است. عملا اوراق خزانه اسلامی می‌تواند کمک کند تا فرآیند تسویه حساب با پیمانکاران و به تبع آن راه افتادن پروژه‌های عمرانی تسهیل گردد. لازم به ذکر است این اوراق به عنوان دیون ممتاز دولت طبقه‌بندی شده اند که هم‌ردیف پرداخت حقوق کارکنان دولت است با همان اهمیت و اضطرار. نام این اوراق بهادار که به اختصار اخزا یا سخا خوانده می‌شود، با عددی همراه است که سررسید آن اوراق را مشخص می‌کند. برای مثال اسناد "خزانه اسلامی950909" اسنادی است که سررسید آن در تاریخ 1395/09/09 است.

پیمانکاران از چه طریقی موفق به دریافت اوراق می گردند؟

این اوراق توسط وزارت امور اقتصادی دارایی منتشر می‌گردد. طلبکاران از هر وزارتخانه می‌توانند به ترتیب زیر عمل نمایند:

لازم به ذکر است پیمانکار باید گواهی تخصیص اوراق بهادار دولتی را از وزارتخانه مربوطه دریافت نماید.

اگر پیمانکاری نیاز به وجه نقد داشته باشد چگونه می تواند این اوراق را نقد کند؟

اوراق بدهی معمولا یا دارای کوپن پرداخت سود هستند یا بدون کوپن پرداخت سود. دارنده اوراق صرفاً می‌تواند در سررسید با مراجعه به منتشرکننده اوراق، مبلغ اسمی اوراق را از منتشرکننده اوراق یا ضامن آن (در اینجا دولت است) دریافت نماید. اوراق خزانه اسلامی که با نام اخزا یا سخا در بازار معروف گردیده‌اند، از نوع بدون کوپن دریافت سود است که به مبلغ اسمی یک میلیون ریال (صد هزار تومان) منتشر گردیده‌اند؛ لذا اگر دارنده تمایل داشته باشد مبلغ اسمی اوراق را دریافت نماید باید تا سررسید آن صبر کند (سررسید این اوراق معمولا از زمان انتشار کمتر از یک سال است). در این حالت پیمانکار باید شماره حساب و اطلاعات خود را در فرابورس ثبت نماید (بهتر است این کار از طریق یک کارگزار بورس انجام شود). در سررسید ارزش اسمی اوراق توسط فرابورس به حساب معرفی شده واریز می‌گردد.

چنانچه پیمانکاران برای پرداخت بدهی‌های خود به کارگران یا تامین کننده‌ها مواد و تجهیزات، زودتر از سررسید اوراق خود نیاز به وجه نقد داشته باشند، این امکان را دارند تا از طریق فروش اوراق خزانه اسلامی به کسر (در واقع ارزش اوراق تنزیل می‌گردد) سریع‌تر به وجه نقد برسند. مبلغی که از ارزش اسمی کسر می‌گردد در حقیقت سود خریدار بعدی اوراق است که باید تا سررسید آن را نگه دارد. به عنوان مثال اگر سود سالانه مورد انتظار برای اوراق بدهی 20 درصد باشد و تا سررسید آن شش ماه باقی مانده باشد. احتمالا خریدارها آن را به قیمت 913 هزار ریال می‌خرند و در سرررسید از دولت یک میلیون ریال (ارزش اسمی هر ورقه اخزا یا سخا) دریافت می‌کنند. البته باید توجه کرد که قیمت روزانه بستگی به عرضه و تقاضا دارد و ممکن است تغییر کند. اما می‌توان حدود قیمت را از طریق فرمول زیر محاسبه کرد.

قیمت برآوردی =
قیمت اسمی اسناد خزانه
(نرخ سود مورد انتظار +1)
تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید 365
قیمت اوراق =
1000000
(0.2 +1)
182 365
= 913,099 ریال

برای آگاهی از قیمت دقیق خرید و فروش هر کدام از اوراق بهادار مذکور (اخزا یا سخا) با اطلاع از نماد آن می‌توان وضعیت معاملات آن نماد را از طریق سایت سازمان بورس و اوراق بهادار رصد کرد. برای سهولت کار، در سایت شرکت فرابورس ایران می‌توان در ستون سمت راست، نماد مورد نظر را جستجو کرد.

همچنین از طریق لینک یکی از اوراق اخزا (برای نمونه اوراق اخزا 10)، در بخش اطلاعات معاملات سایر نمادهای مربوطه را در بخش شرکت‌های همگروه مشاهده نمود.

نحوه فروش اوراق خزانه اسلامی (اخزا)

انجام معاملات (خرید و فروش) اسناد خزانه اسلامی نیاز به دریافت کد بورسی دارد. (البته چنانچه پیش از این شرکت کد بورسی دریافت کرده باشد، نیاز به دریافت کد بورسی دیگری نخواهد داشت. جهت اطلاع از اینکه شرکت دارای کد بورسی است یا خیر، پیمانکاران می‌توانند شناسه ملی شرکتی خود را به همراه نام کامل شرکت از طریق پیامک به شماره 09395555235 برای کارگزاری آگاه ارسال نمایند. به این ترتیب می‌توان از دارا بودن کد بورسی مطلع شد). مدارک لازم جهت اخذ کد معاملاتی برای اشخاص حقوقی (شرکت‌ها):

پس از دریافت کد بورسی پیمانکاران می‌توانند با مراجعه به یکی از کارگزاران بورس اوراق بهادار، دستور فروش را تکمیل نموده و تحویل کارگزاری دهند (چناچه تمایل داشته باشید که اینکار را در کارگزاری آگاه انجام دهید می توانید به لیست شعب کارگزاری آگاه مراجعه نمایید). البته امکان ارسال درخواست فروش به صورت درخواست اینترنتی و یا آنلاین هم وجود دارد. دو روش مذکور به شرطی امکان‌پذیر است که شرکت قرارداد اینترنتی و آنلاین (بند 6 و 7) با کارگزاری داشته باشد.

با ارائه درخواست فروش توسط پیمانکاران (به یکی از روش‌های مذکور) در صورت وجود خریدار (که معمولاً همیشه هست) اوراق مورد نظر بفروش خواهد رسید. وجه حاصل از فروش پس از کسر کارمزد فروش و حداکثر دو روز کاری پس از تاریخ فروش، به حساب شرکت واریز می‌گردد. این اوراق معاف از مالیات است، اما بابت خرید و فروش آن کارمزدی مطابق جدول زیر دریافت می‌گردد:

شرح كارمزد اسناد خزانه كارمزد خريد كارمزد فروش مجموع خرید و فروش
كارمزد كارگزاري 0.063% 0.063% 0.126%
كارمزد شركت فرابورس 0.010% 0.014% 0.024%
جمع 0.073% 0.077% 0.15%

به عنوان مثال اگر ده میلیارد ریال از اوراق اخزا 10 در تاریخ 1395/09/29 با قیمت پایانی 850.176 ریال بفروش رسد، وجه قابل دریافت پس از دو روز کاری به روش ذیل محاسبه می‌گردد:

تعداد برگه ها جهت فروش * نرخ فروش *(کارمزد فروش - 1)= مبلغ قابل دریافت

10,000 * 850,176 * (1-0.00077)=8,495,213,645

شرکت کارگزاری آگاه به عنوان یکی از کارگزاران برتر بازار بورس ایران با توجه به نیاز ایجاد شده در زمینه پرداخت مطالبات پیمانکاران4 از طریق اوراق اسناد خزانه اسلامی و لزوم پیگیری فرآیند مذکور با ایجاد واحد ویژه پذیرش پیمانکاران، دریافت کد بورسی و سایر مراحل لازم جهت فروش اسناد خزانه اسلامی را در کمترین زمان به انجام می رساند. پیمانکاران محترم می‌توانند پاسخ کلیه سوالات خود در این زمینه و همچنین مشاوره و راهنمایی در مورد مراحل و مدارک لازم (از جمله دریافت کد سهامداری به نام شرکت متبوع) جهت اخذ اوراق اسناد خزانه و فروش آن را از کلیه شعب کارگزاری آگاه در ایران دریافت نمایند.